صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )

141

شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )

آنان مىباشد . و صور ملكوتى تابع نفوس كمّل ، به واسطهء تجرد برزخى از صور منغمر در عالم ماده اتم و اكمل است . بنابر آنچه كه مؤلف كتاب حكمت اشراق در كتاب مطارحات گفته است ، نفوسى كه بعد از موت به مرتبهء اجسام سماوى و نفوس ملكوتى ارتقا يافته‌اند ، بعد از مدتى مكث و درنگ [ 1 ] ، از اين منزل يا منازل قطع علاقه نموده ، يعنى از عالم مثل معلّقه پا فراتر گذاشته به عالم مثل نورى و اصل ثابت خود عروج نمايند . و برخى از نفوس بعد از سير در عالم مثل از مرتبه‌اى به مرتبه‌اى و از مشهدى به مشهدى جميع مراتب برزخى را پيموده تا به عالم نور محض و اصل شود ، ولى اكثر نفوس مستعد از براى وصول به عالم عقل ، بعد از طى درجات وجودى و قطع منازل و مقامات حسى و مثالى به عالم عقل منتقل مىشوند . و در همان عالم عقل متوطن مىگردند و از عالم عقل پا فراتر نمىگذارند ، چه آن كه طى درجات عقول طولى و عرضى و نيل به مقام فناى وجودى به برخى از كاملان اختصاص دارد . بنابر آنچه ذكر شد حكم كامل در علم را كه به حسب عمل ناقص است ، بايد از كلمات او استنباط نمود . اما اصحاب شقاوت ، كسانى كه اهل نار محسوب مىشوند ، يعنى ناقصان در علم و عمل به واسطهء آن كه دنيا را وجهه همت خود قرار داده‌اند و در مشتهيات نفسانى خاص مقام حيوانيت و مخصوص عالم طبيعت منغمر شده‌اند ، خلاصى از جهنم ندارند . لذا در مباحث قبل از آنچه كه نقل شد ، گفت : كسانى كه بيشتر همّ آنها دنياست ، در آخرت اهل نجات نمىباشند . و نفوس آنان بعد از موت ، به عالم صور معلّقهء تابع اخلاق و ملكات حاصل از اعمال خود متصل مىشوند و با صور ظلمانيهء منشأ عذاب ، محشور خواهند بود .